TÓM TẮT ĐỀ TOÁN
Bằng sơ đồ đoạn thẳng:Lưu ý cách biểu thị một số quan hệ toán học:
Quan hệ: “ Số b hơn số a 3 đơn vị” hay: “ Số a kém số b 3 đơn vị”
Số a 3
a 3 a
b b
* Quan hệ : “ Số b gấp 3 lần số a” hay: “ số a bằng 1/3 số b”
a a
b b
* Để nói rằng tổng của 2 số a và b là một số S nào đó, ta dùng dấu móc.
S a
b
* Hiệu của số a và b là một số d nào đó: a
b d
* Số a bằng ¾ số b: a
b
Ví : Hai chị em gánh thóc nộp thuế. Em nói: “ Chị cứ bớt mỗi thúng của chị sang mỗi thúng của em 3kg thì có phải chị em mình cùng gánh nặng như nhau không!” . Tính xem mỗi người gánh nặng bao nhiêu ki- lô- gam thóc, biết rằng số thóc nộp thuế tất cả là 98kg?
Tóm tắt:
98kg
3kg 3kg
* Giải thích: Hai đoạn thẳng dài bằng nhau được đặt liên tiếp ở dòng dưới chỉ 2 thúng thóc của chị. 2đoạn ngắn bằng nhau đặt liên tiếp ở dòng tren 2 thúng thóc của em. Dấu móc kèm theo 98kg ngụ ý tổng số thóc là 98kg. Các đoạn nhỏ ghi 3kg mô tả sự sẻ bớt 3kg thóc ở mỗi thúng của chị sang mỗi thúng của em.
Từ sơ đồ này ta thấy ngay số thóc của chị nhiều hơn của em là(3+3)x2 =12(kg). Vậy đây là bài toán: “ Tìm 2 biết tổng(98kg) và hiệu(12kg).
Ví dụ2: Trong giờ kiểm tra bạn Hùng đã giải một bài toán và làm 4 dãy tính hết 42 phút. Thời gian giải một dãy tính bằng một nữa thời gian giải một bài toán. Hỏi trung bình Hùng giải một dãy tính hết bao lâu?
* Tóm tắt: TG giải 1 bài toán: ?
TG giải 4 dãy tính: 42p
Giải thích: Ở dây nếu biểu thị thời gian giải 1 bài toán bằng đoạn thẳng thì thời gian làm một dãy tính sẽ bằng ½ đoạn thẳng đó.
Nhìn vào sơ đồ ta thấy ngay 6 đoạn thẳng nhỏ ứng với 42 phút . Từ đó suy ra cách giải.
2. Bằng các hình tượng trưng: , , , ,…..
Một số qui ước: Nếu bên trong các hình không có ghi số thì các hình giống nhau biểu thị các số bằng nhau.
Ví dụ1: Một hình chữ nhật có chiều dài lớn hơn chiều rộng 7cm. Nếu gấp chiều dài lên 5 lần và giữ nguyên chiều rộng thì chiều dài mới sẽ lớn hơn chiều rộng là 39cm. Tính chu vi hình chữ nhật đã cho.
Ở đây nếu coi chiều rộng là:
Thì chiều dài là: 7 ( Vì hơn chiều rộng 7cm)
Khi ta gấp chiều dài lên 5 lần ta được: 7 7 7 7 7
Vậy có thể tóm tắt bài toán như sau:
Chiều rộng:
Chiều dài: 7 7 7 7 7

39cm
Ta thấy: 39cm gồm 4 lần chiều rộng” và “ 5 lần 7” -> 4lần chiều rộng: 39 – 35=4.
Chiều rộng: 4: 4 = 1 (cm).
Ví dụ 2: Vừa gà vừa chó
Bó lại cho tròn
Ba mươi sáu con
Một trăm chân chẳn
Hỏi có bao nhiêu con gà? Bao nhiêu con chó?
ở đây ta dùng hình vuông để chỉ số gà. Hình để chỉ số chó.
Vì chân gà gấp đôi số gà nên số chân gà là:
Vì số chân chó gấp 4 lần số chó nên số chân chó
Vậy bài toán tóm tắt như sau:
100
36 36
Vì số gà và chó là 36 nên mỗi nhóm hình vuông và tròn trong mỗi đường bao ứng với 36.
-> 2 hình còn lại ứng với 100- 36 x 2 = 28.
Số chó: 28 : 2 = 14 con.
Số gà: 36 – 14 = 22 con.
3.Tóm tắt đề toán bằng lưu đồ:
Ví dụ1: Nếu gấp một số lên 6 lần rồi bớt đi 3 thì được 27. Tìm số đó.
số phải tìm là x ta có hình vẽ:
x 6 - 3
-> Lưu đồ biểu diễn bài toán.
Ví dụ 2 Ba bạn Lan, Mai, Phượng có trồng 3cây lan, mai, phượng trong vườn trường. Bạn trồng cây mai nói với Lan: “ Trong ba chúng ta không có người nào trồng cây trùng với tên mình”. Hỏi bạn nào đã trồng cây nào?
Trong bài toán này có 2 nhóm đối tượng